3 October History 3 ઓક્ટોબરનો ઇતિહાસ: ભારતની પ્રથમ ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી દુર્ગાની કહાની, દુનિયાની બીજી IVF સફળતા
3 October History 3 ઓક્ટોબર, 1978 ભારતના તબીબી ઇતિહાસમાં એક ઐતિહાસિક દિવસ બની ગયો હતો. આ દિવસે કોલકાતામાં કનુપ્રિયા અગ્રવાલ, જેને બાળપણમાં ‘દુર્ગા’ નામથી ઓળખવામાં આવી હતી,નો જન્મ થયો હતો. તેમને ભારતની પ્રથમ અને વિશ્વની બીજી IVF (In Vitro Fertilisation) ટેસ્ટ ટ્યુબ બેબી તરીકે વ્યાપક રીતે ઓળખવામાં આવે છે.
આ સફળતા પાછળ ભારતીય તબીબ અને સંશોધક ડૉ. સુભાષ મુખર્જી તથા તેમની ટીમનું મહત્વપૂર્ણ યોગદાન હતું. વિશ્વમાં પ્રથમ IVF બાળક લુઇસ બ્રાઉનનો જન્મ 25 જુલાઈ, 1978ના રોજ બ્રિટનમાં થયો હતો. તેના માત્ર 67 દિવસ બાદ 3 ઓક્ટોબરે ભારતમાં દુર્ગાનો જન્મ થયો હતો.
3 October History ડૉ. સુભાષ મુખર્જીની ઐતિહાસિક સિદ્ધિ
ડૉ. સુભાષ મુખર્જીએ પોતાના સંસાધનોમાં મર્યાદાઓ હોવા છતાં IVF ક્ષેત્રમાં સંશોધન આગળ વધાર્યું હતું. તેમની ટીમે અંડાણુ અને શુક્રાણુનું શરીરની બહાર નિષેચન કરીને તૈયાર થયેલા એમ્બ્રિયોને માતાના ગર્ભાશયમાં સ્થાપિત કરવાની પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક હાથ ધરી હતી.
તેમની પદ્ધતિમાં ફ્રોઝન એમ્બ્રિયો ટ્રાન્સફરનો પણ ઉપયોગ થયો હતો. ઉપલબ્ધ ઐતિહાસિક અહેવાલો મુજબ એમ્બ્રિયોને પ્રયોગશાળામાં વિકસાવ્યા બાદ ચોક્કસ સમય માટે ફ્રીઝ કરીને ત્યારબાદ માતાના ગર્ભાશયમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યો હતો.
3 October History શરૂઆતમાં મળી નહોતી માન્યતા
આ સિદ્ધિ જેટલી ઐતિહાસિક હતી, એટલો જ મુશ્કેલ ડૉ. મુખર્જીનો આગળનો પ્રવાસ રહ્યો. તેમના સંશોધન અને દાવાને તે સમયના તબીબી વર્તુળોમાં સ્વીકારવામાં મુશ્કેલી પડી હતી. પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે તેમની પદ્ધતિની તપાસ માટે નિષ્ણાત સમિતિ પણ બનાવી હતી.
ડૉ. મુખર્જીનું 1981માં અવસાન થયું. વર્ષો બાદ તેમના કાર્ય અંગે ફરી સંશોધન અને ચર્ચા શરૂ થઈ. 2002માં ભારતીય તબીબી સંશોધન પરિષદ (ICMR) દ્વારા તેમના યોગદાનને માન્યતા મળ્યાનો ઉલ્લેખ ઐતિહાસિક અહેવાલોમાં મળે છે.
3 October History ‘દુર્ગા’ કેવી રીતે બની કનુપ્રિયા
3 ઓક્ટોબર 1978ના રોજ જ્યારે બાળકનો જન્મ થયો ત્યારે તે દિવસ દુર્ગા પૂજાના પ્રથમ દિવસ સાથે જોડાયેલો હતો. તેથી બાળકીને ‘દુર્ગા’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં તેમનું નામ કનુપ્રિયા અગ્રવાલ તરીકે જાહેર થયું. તેમના માતા-પિતાએ શરૂઆતમાં ગોપનીયતા જાળવવા માટે બાળકની ઓળખ જાહેર કરી નહોતી.
કનુપ્રિયા પોતે પણ કુદરતી રીતે માતા બની ચૂકી છે. તેમણે IVF અને પ્રજનન સારવાર અંગે જાગૃતિ વધારવાની દિશામાં પણ વાત કરી છે.
3 October History એક બાળકના જન્મથી બદલાઈ ગઈ લાખો લોકોની આશા
1978માં IVF ટેક્નોલોજી સામાન્ય લોકો માટે લગભગ નવી અને અજાણી બાબત હતી. આજે IVF સારવાર વિશ્વભરમાં સહાયક પ્રજનન ટેક્નોલોજીની મહત્વપૂર્ણ પદ્ધતિ બની છે.
કનુપ્રિયા અગ્રવાલ ‘દુર્ગા’નો જન્મ માત્ર એક બાળકનો જન્મ નહોતો, પરંતુ તબીબી વિજ્ઞાનમાં એક નવા યુગની શરૂઆતનું પ્રતીક હતો. 3 ઓક્ટોબર તેથી ભારતના તબીબી ઇતિહાસમાં એક યાદગાર તારીખ બની રહી છે.
