12 માર્ચને રવિવારે રંગપંચમીનો તહેવાર ઉજવાશે. તેને દેવતાઓની હોળી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
દેશના ઘણા રાજ્યોમાં રંગપંચમીનો તહેવાર ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. જણાવી દઈએ કે હોળી પછી ચૈત્ર કૃષ્ણ પક્ષના પાંચમા દિવસે રંગપંચમીનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. વાસ્તવમાં, ઘણી જગ્યાએ હોળીના પાંચ દિવસ સુધી રંગો રમવાની પરંપરા છે. રંગપંચમીના દિવસે હોળી પૂર્ણ થાય છે. રંગપંચમીની સાથે જ બ્રજમાં 40 દિવસીય હોળીનો તહેવાર પણ સમાપ્ત થશે.
તમને જણાવી દઈએ કે મહારાષ્ટ્ર, મધ્યપ્રદેશ, છત્તીસગઢ, યુપી, રાજસ્થાન વગેરે સ્થળોએ રંગપંચમી ખાસ રીતે ઉજવવામાં આવે છે. હોળીની જેમ આ દિવસે પણ અબીર-ગુલાલ ઉડાડવામાં આવે છે અને લોકો એકબીજાને રંગ લગાવે છે. કહેવાય છે કે આજે હવામાં રંગ ઉડાડવાથી અથવા શરીર પર રંગ લગાવવાથી વ્યક્તિની અંદર સકારાત્મક શક્તિઓનો સંચાર થાય છે અને આસપાસની નકારાત્મક શક્તિઓ ઓછી થઈ જાય છે. મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં પણ રંગપંચમીનો તહેવાર ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. અહીં બાબા મહાકાલને ફૂલોથી તૈયાર રંગો લગાવવામાં આવે છે. આ પછી જ આખા શહેરમાં રંગપંચમીનો તહેવાર શરૂ થાય છે.
રંગ પંચમીનું મહત્ત્વ
રંગપંચમીના દિવસે ભગવાન કૃષ્ણ અને રાધા રાણીની પૂજા કરવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે જે ભક્ત આ દિવસે સાચા મનથી કૃષ્ણ-રાધાની પૂજા કરે છે, તેના જીવનમાં પ્રેમના સુંદર રંગો હંમેશા રહે છે. માન્યતાઓ અનુસાર રંગપંચમીના દિવસે આકાશમાં ગુલાલ-અબીર ફેંકવાથી દેવી-દેવતાઓ પ્રસન્ન થાય છે. બીજી તરફ જ્યારે તે ગુલાલ પાછો નીચે પડે છે ત્યારે સમગ્ર વાતાવરણ શુદ્ધ બને છે અને નકારાત્મક શક્તિઓનો પણ નાશ થાય છે. રંગપંચમીના દિવસે તમારા પ્રમુખ દેવતાને ગુલાલ ચઢાવીને તેમની પાસેથી સમૃદ્ધિના આશીર્વાદ પણ માંગવામાં આવે છે.
રંગપંચમીને લગતી પૌરાણિક કથાઓ
ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, રંગપંચમીના દિવસે ભગવાન કૃષ્ણએ રાધા સાથે હોળી રમી હતી. તેથી જ આ દિવસે રાધા-કૃષ્ણને રંગો ચઢાવવામાં આવે છે અને પછી હોળી રમવામાં આવે છે. બીજી તરફ, રંગપંચમીને લગતી અન્ય એક પ્રચલિત દંતકથા અનુસાર, જ્યારે ભગવાન શિવે કામદેવને ભસ્મ કરી દીધા હતા. ત્યારે તમામ દેવી-દેવતાઓ દુઃખી થયા હતા. પછી દેવી રતિએ મહાદેવને તેમના પતિને પુનર્જીવિત કરવા વિનંતી કરી અને ભોલેનાથે કામદેવને પુનર્જીવિત કર્યા. આ પછી બધા દેવી-દેવતાઓ પ્રસન્ન થયા અને રંગોત્સવની ઉજવણી કરવા લાગ્યા. એવું કહેવાય છે કે ત્યારથી રંગપંચમીનો તહેવાર પંચમી તિથિએ ઉજવવા લાગ્યો.