સાઉદી અરબમાં ઐતિહાસિક નિર્ણય: લાખો ભારતીયો ‘ગુલામી’થી આઝાદ MBSએ 50 વર્ષ જૂની કફાલા પ્રથા રદ કરી
Saudi : 25 લાખથી વધુ ભારતીય મજૂરો સહિત 1.3 કરોડ પ્રવાસી મજૂરોને રાહત | માનવાધિકાર સંગઠનો આ નિર્ણયને “નવા યુગની શરૂઆત” ગણાવી રહ્યા છે
Saudi : રિયાધ: સાઉદી અરબે એક ઐતિહાસિક પગલું ભરતાં, 50 વર્ષથી વધુ જૂની અને અત્યંત વિવાદાસ્પદ
Saudi : કફાલા પ્રાયોજકપદ્ધતિ (Sponsorship System)*ને સંપૂર્ણપણે રદ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ નિર્ણયથી દેશમાં કામ કરતા 25 લાખથી વધુ ભારતીયો સહિત લગભગ 1.3 કરોડ પ્રવાસી મજૂરોને સીધો લાભ થશે.
Saudi : માનવાધિકાર સંગઠનો દ્વારા “આધુનિક યુગની ગુલામી” તરીકે ઓળખાતી આ સિસ્ટમના અંત સાથે હજારો મજૂરો માટે સ્વતંત્રતાનો નવો અધ્યાય શરૂ થયો છે.
Saudi : શું હતી ‘કફાલા’ સિસ્ટમ?
‘કફાલા’ એ અરબી શબ્દ છે, જેનો અર્થ પ્રાયોજકપદ્ધતિ થાય છે. 1950ના દાયકામાં ખાડી દેશોમાં ઓઈલની શોધ પછી વિદેશી મજૂરો પર નિયંત્રણ રાખવા માટે આ પદ્ધતિ શરૂ કરવામાં આવી હતી.
Saudi : આ સિસ્ટમ હેઠળ કોઈપણ પ્રવાસી મજૂરનો કાનૂની દરજ્જો તેના માલિક અથવા કફીલ સાથે જોડાયેલો રહેતો હતો. કફીલ પાસે મજૂરના બધા અધિકારો રહેતા વિઝા, પાસપોર્ટ, નોકરી બદલવા, દેશ છોડવા વગેરે બધા નિર્ણયો તે જ લેતો. પરિણામે, મજૂરો કાયદેસર રીતે તેમના માલિકના ગુલામ બની જતા હતા.
Saudi : ભારતીય મજૂરો પર અત્યાચારની કહાણીઓ
કર્ણાટકની નર્સનો કિસ્સો (2017): એક ભારતીય નર્સને સારા પગારના વાયદા સાથે સાઉદી લઈ જવામાં આવી, પરંતુ ત્યાં તેના કફીલે પાસપોર્ટ જપ્ત કરી ગુલામી જેવી સ્થિતિમાં રાખી. તેને ભૂખી રાખવામાં આવતી અને માર મારવામાં આવતો. વિદેશ મંત્રી સુષ્મા સ્વરાજના હસ્તક્ષેપ બાદ જ તેની મુક્તિ થઈ.
Saudi : મહાવીર યાદવનો કિસ્સો (2010–2016): બિલ્ડિંગ પેઈન્ટર મહાવીર યાદવનો પાસપોર્ટ કફીલે જપ્ત કરી લીધો, પગાર રોકી દીધો અને અમાનવીય પરિસ્થિતિમાં કામ કરાવ્યું. છ વર્ષ બાદ તણાવને કારણે તેનું હાર્ટ એટેકથી મૃત્યુ થયું.
Saudi : હવે શું બદલાશે?
સાઉદી સરકાર હવે કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત રોજગાર પ્રણાલી અપનાવશે. આ હેઠળ મજૂરોને નીચેના મુખ્ય અધિકારો મળશે:
કફીલની પરવાનગી વિના નોકરી બદલી શકશે
કોઈપણ સમયે દેશ છોડીને વતન પરત જઈ શકશે
કોઈ અન્યાય થાય તો સીધા લેબર કોર્ટમાં ફરિયાદ કરી શકશે
Saudi : ‘વિઝન 2030’નો ભાગ
આ નિર્ણય સાઉદી ક્રાઉન પ્રિન્સ **મોહમ્મદ બિન સલમાન (MBS)**ના વિઝન 2030 કાર્યક્રમનો ભાગ છે. તેનું મુખ્ય લક્ષ્ય દેશની વૈશ્વિક છબી સુધારવું અને અર્થતંત્રને આધુનિક બનાવવું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને માનવાધિકાર સંગઠનોની ટીકા પણ આ પગલાનું મોટું કારણ ગણાય છે.
અન્ય ખાડી દેશોમાં હજી પણ કફાલા જેવી પ્રથા ચાલુ
જોકે સાઉદી અરબે આ પ્રથા નાબૂદ કરી છે, પરંતુ UAE, કુવૈત, બહેરીન અને ઓમાન જેવા ખાડી દેશોમાં આજે પણ કફાલા જેવી સિસ્ટમ વિવિધ સ્વરૂપમાં ચાલુ છે. અંદાજ મુજબ, આ દેશોમાં હજુ પણ લગભગ 75 લાખ ભારતીયો સહિત 2.4 કરોડ પ્રવાસી મજૂરો આવી કઠોર પરિસ્થિતિમાં જીવી રહ્યા છે.
વધુ સમાચારો માટે અહીં ક્લિક કરો