જાણકારો કહે છે કે, કોઈ પણ રિયલ એસ્ટેટની ડીલ કરતા પહેલા ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવાની જરૂર છે. તેમાં તમામ જરુરી વિવરણ જેમ કે પ્લોટ, નવા ફ્લેટ અથવા મકાન ખરીદવા માટે દસ્તાવેજ, માલિક વિશે જાણકારી અને એ જોવા માટે કે શું સંપત્તિ કોઈ વિવાદમાં તો નથી ને આ ઉપરાંત પણ ઘણુ બધું છે, યોગ્ય કાયદાકીય સલાહ, દસ્તાવેજની તપાસ અને સંપત્તિની પ્રાસંગિક જાણકારીનું વેરિફાઈ કરવાથી આપના મનને શાંતિ અને સુરક્ષાની ભાવના લાવે છે. તે જણાવે છે કે, સંપત્તિ ખરીદતા પહેલા કઈ બાબતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
કોઈપણ ડીલ કરતા પહેલા મિલકતની માલિકીનું સંશોધન કરવું મહત્વપૂર્ણ છે. બાનાખત એ સૌથી મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજોમાંનું એક છે જે ઘર અથવા અન્ય કોઈપણ વસ્તુ ખરીદતા પહેલા ચકાસવું આવશ્યક છે જે વાસ્તવિક માલિકી દર્શાવવામાં મદદ કરે છે. તે માલિકના અધિકારો અને જવાબદારીઓ અને ગીરો લેનારના અધિકારો પણ જણાવે છે, જો માલિક દ્વારા ચકાસવા માટે જરૂરી હોય કે માલિકી ટ્રાન્સફર, પાર્ટીશન, રૂપાંતરણ, પરિવર્તન વગેરેના સંદર્ભમાં કોઈ સમસ્યા નથી. જે જમીન પર પ્રોપર્ટી બાંધવામાં આવી છે તે જમીન કાયદેસર રીતે ખરીદવામાં આવી છે અને જો તે આપવામાં આવેલી પરવાનગીઓને અનુપાલન કરીને બાંધકામ કરવામાં આવ્યું છે કે કેમ તે ચકાસવું પણ ફરજિયાત છે.
ઘર એ સ્થાવર મિલકત છે. વર્ષોથી મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન તેના પર અમુક વેરો કે મિલકત વેરો વસૂલતી રહી છે. તેથી, કોઈપણ મકાન અથવા સ્થાવર મિલકત ખરીદતા પહેલા, તે જાણવું જરૂરી છે કે આ મકાન પર કોર્પોરેશનનું કોઈ લેણું નથી. આ માટે ખરીદદારે બોજો પ્રમાણપત્ર તપાસવું જોઈએ. બોજ પ્રમાણપત્ર સાબિત કરે છે કે તમારી મિલકત પર કોઈ નાણાકીય અને કાનૂની જવાબદારી નથી. આ ડેપ્યુટી રજિસ્ટ્રારની ઓફિસમાંથી મેળવી શકાય છે, જ્યાં મિલકતની નોંધણી કરવામાં આવી છે. તપાસવા માટે આ એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે કારણ કે તે 30 વર્ષ સુધી પાછળ જઈ શકે છે.
કમેંસમેંટ સર્ટિફિકેટને કેટલીકવાર બાંધકામ મંજૂરી પ્રમાણપત્ર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દસ્તાવેજ ફરજિયાત છે. જ્યારે તમે ડેવલપર પાસેથી બાંધકામ હેઠળની મિલકત ખરીદતા હોવ, તો તેની માટે પૂછવાનું ભૂલશો નહીં. ભલે તે બિલ્ડર દ્વારા બાંધવામાં આવનાર ફ્લેટ હોય કે પછી મકાન બાંધકામ માટેનો પ્લોટ. આ પ્રમાણપત્ર દર્શાવે છે કે આ બાંધકામ માટે સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ પાસેથી જરૂરી મંજૂરીઓ મેળવવામાં આવી છે. તમામ લાયસન્સ અને પરમિશન મળ્યા બાદ જ તેનું બાંધકામ શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
લેઆઉટ પ્લાન્સ યોગ્ય આયોજન સત્તાવાળાઓ દ્વારા મંજૂર થવા જોઈએ. ઘર ખરીદનારાઓએ આવા કિસ્સાઓમાં સાવધાની રાખવાની જરૂર છે. કારણ કે, એવા કિસ્સાઓ બન્યા છે કે જેમાં ડેવલપર્સે વધારાના માળ ઉમેરીને અથવા ખુલ્લા વિસ્તારોને ઘટાડીને મંજૂર લેઆઉટમાંથી ફેરફાર કરે છે. આ એક મહત્વપૂર્ણ પાસું છે, જે મિલકતની ખરીદીને અંતિમ સ્વરૂપ આપતા પહેલા ક્રોસ-ચેક કરવું જોઈએ. સામાન્ય રીતે, બિલ્ડીંગ પ્લાન સ્થાનિક મ્યુનિસિપલ ઓથોરિટી દ્વારા મંજૂર કરવામાં આવે છે. આને સાઇટ પ્લાન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે અને આ દસ્તાવેજમાં પ્રોજેક્ટની બ્લુપ્રિન્ટ, સાધનોનું લેઆઉટ અને ઉપયોગિતાઓનો સમાવેશ થાય છે. કોઈપણ અનધિકૃત અથવા વધારાનું બાંધકામ અનુગામી ડિમોલિશન અથવા કબજો કરવાનો ઇનકારનું જોખમ ચલાવે છે.
છેલ્લે એક વાત કે, આ પ્રમાણપત્ર પણ સ્થાનિક સત્તાવાળાઓ દ્વારા પ્રોજેક્ટનું બાંધકામ પૂર્ણ થયા પછી જ આપવામાં આવે છે. આ દસ્તાવેજ પ્રમાણિત કરે છે કે મિલકત મંજૂર કરાયેલી પરવાનગીઓના પાલનમાં બનાવવામાં આવી છે. તેથી, આ તબક્કે તમામ જરૂરી પાણી, ગટર અને વીજળી કનેક્શન પૂર્ણ કર્યા હોવા જોઈએ. આ નક્કી કરે છે કે બિલ્ડીંગ કોમર્શિયલ હેતુઓ માટે યોગ્ય છે અને મિલકત ખરીદનારા લોકો તેની માલિકી ધરાવે છે.