World Water Day 2025 : વિશ્વ જળ દિવસ
વિશ્વ માં 1.1 અબજ લોકો આજે પણ શુદ્ધ પીવાના પાણીથી વંચિત છે. દૂષિત પાણી: દર વર્ષે પાંચ લાખથી વધુ બાળકો દુષિત પાણીના કારણે મૃત્યુ પામે છે.
World Water Day 2025 : જળ એ જીવનનો આધાર છે. પાણી વિના જીવનની કલ્પના પણ અશક્ય છે. ત્યાથી જળ સંવર્ધન અને જળ સંરક્ષણનું મહત્વ વધે છે. દર વર્ષે 22 માર્ચ ના રોજ વિશ્વ જળ દિવસ (World Water Day) મનાવવામાં આવે છે.(United Nations) દ્વારા 1993 થી આ દિવસની શરૂઆત કરવામાં આવી.
World Water Day : જાણો આપણી પૃથ્વી પર કેટલું પાણી પીવાલાયક
World Water Day 2025 : પૃથ્વી પર પાણીનું વિતરણ:
World Water Day : પૃથ્વી પર કુલ પાણીનો વિશ્લેષણ કરીએ તો, 71% પૃથ્વીનું પૃષ્ઠ પાણીથી ઢંકાયેલું છે. પરંતુ આ પૈકી મોટાભાગનું પાણી પીવાના ઉપયોગ માટે લાયક નથી. પાણીના વિવિધ સ્ત્રોતો અને તેમના વિતરણને નીચે પ્રમાણે સમજી શકાય:
World Water Day 2025 : 3% તાજા પાણીનું વિતરણ:
આ 3% તાજા પાણી પણ સર્વસામાન્ય રીતે ઉપયોગ માટે તત્કાળ ઉપલબ્ધ નથી.
ઉપયોગ માટે ઉપલબ્ધ પાણી:
તાજા પાણીમાંથી માત્ર 1% જેટલું પાણી સીધું પીવાના અને ખેતી, ઉદ્યોગો વગેરે માટે ઉપયોગ કરી શકાય છે. ખારું પાણી પ્રયોગી નથી અને તેને પીવાનું બનાવવા માટે ડીસેલિનેશન (Desalination) ટેક્નોલોજી ખૂબ મોંઘી છે.
World Water Day 2025 : પાણીનો વપરાશ અને ભવિષ્યના પડકારો
ખેતી: વિશ્વના 70% તાજા પાણીનો ઉપયોગ કૃષિ માટે થાય છે.
World Water Day 2025 : ઉદ્યોગો: ઉદ્યોગો 20% પાણીનો વપરાશ કરે છે, જેમાં ઉર્જા ઉત્પાદન, મશીનરી અને ઉત્પાદનમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.
World Water Day 2025 : ગૃહસ્તરીય વપરાશ: માત્ર 10% પાણી ઘરોમાં પીવાના, સ્વચ્છતા અને રોજિંદા કામ માટે વપરાય છે.
World Water Day 2025 : જળ પ્રદૂષણ: ઉદ્યોગો અને ઘરોમાંથી નીકળતા ગંદા પાણી, પ્લાસ્ટિક અને રસાયણો પાણીના સ્ત્રોતોને પ્રદૂષિત કરે છે.
World Water Day 2025 : પાણી સંગ્રહ અને સંરક્ષણના ઉકેલો:
World Water Day 2025 : વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ: વરસાદી પાણી રિચાર્જ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવો.
ટપક સિંચાઈ અને સ્માર્ટ ખેતી: ઓછા પાણીમાં વધુ ઉત્પાદન માટે આધુનિક સિંચાઈ પદ્ધતિ અપનાવવી.
પાણીનો પુનઃઉપયોગ: ઉદ્યોગો અને ઘરોમાં વપરાયેલ પાણી પુનઃપ્રક્રિયા દ્વારા ફરી વપરાય.
જળ પ્રદૂષણ રોકવું: નદીઓ અને તળાવોમાં રાસાયણિક કચરો ન નાખવો.
World Water Day 2025 :જળ સંરક્ષણ માટે મહત્વના ઉપાયો
World Water Day 2025 : ઘરેલુ સ્તરે જળ બચાવ:
નળ ખુલ્લો ન રાખવો અને મર્યાદિત પાણી વાપરવું.
ગરમીમાં બરફને ઓગળવા માટે સીધા પાણીની જગ્યાએ ફ્રિજની અંદર રાખવું.
વોશિંગ મશીન અને ડિશવોશર સંપૂર્ણ ભર્યા પછી જ ચલાવવાં.
લિકેજ થયેલા નળ અને પાઈપલાઇન તુરંત સમારવું.
બાથટબ કે ડૂબકી ના લીધે વધુ પાણી વપરાતા હોઈ, શાવર અથવા ગીલું કપડું ઉપયોગ કરવો.
World Water Day 2025 : કૃષિ અને ઉદ્યોગો માટે ઉપાયો:
ટપક સિંચાઈ (Drip Irrigation): સીધા છોડની મૂળ સુધી પાણી પહોંચે અને પાણીની ખોટ ઓછી થાય.
સ્પ્રિંકલ સિંચાઈ (Sprinkler Irrigation): પાણીનું સમાન વિતરણ થાય અને ઓછું પાણી વપરાય.
સાંજ અને સવારના સમયે સિંચાઈ: ગરમીમાં ઓછી બાષ્પીભવન (Evaporation) થાય છે.
જૈવિક ખેતી અને રાસાયણિક ઉપયોગમાં કમી: આભવી જમીનનું પોષણશક્તિ વધારવું.
ઉદ્યોગોમાં પાણી રિસાયકલ કરવું: ઉત્પાદન માટેનું પાણી પુનઃપ્રયોગમાં લેવું.
World Water Day 2025 : વરસાદી પાણી સંગ્રહ (Rainwater Harvesting):
ઘરો અને ઈમારતોમાં વરસાદી પાણી સંગ્રહવા ટાંકી બનાવવી.
ભૂગર્ભ જળનું સ્તર વધારવા માટે નદી, તળાવો, અને કૂવો ભરવા વરસાદી પાણીનો ઉપયોગ કરવો.
શહેરો અને ગામડાઓમાં રિચાર્જ વેલ (Recharge Well) અને ચેક ડેમ બનાવવાની પ્રણાલી વિકસાવવી.
જળ સંરક્ષણ માટે સામૂહિક પ્રયાસ:
જળસંદપ્ત ક્ષેત્ર (Water Recharge Areas)નું સંરક્ષણ: જળ સ્ત્રોતો, જળાશય અને તળાવો સાફ રાખવા.
વનસ્પતિ વાવેતર (Afforestation): વૃક્ષો જમીનમાં પાણી જાળવવા મદદ કરે છે.
જળ સંરક્ષણ અભિયાન: જનજાગૃતિ માટે શાળાઓ, ગામડાઓ અને શહેરી વિસ્તારોમાં જળ બચત અંગે અભિયાન ચલાવવું.
નદી અને તળાવો પુનઃજીવન: પ્રદૂષણમુક્ત રાખવા સફાઈ અભિયાન ચલાવવું.
ટેક્નોલોજી અને નવીન ઉપાય:
મોડીસ્તી (Desalination) ટેક્નોલોજીથી ખારું પાણી પીવાનું બનાવવું.
સ્માર્ટ મીટર દ્વારા પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ મોનિટર કરવો.
વેસ્ટ વોટર ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ દ્વારા ગટરના પાણીનું શુદ્ધિકરણ.
નિષ્કર્ષ:“જળ બચાવવું, જીવન બચાવવું છે!” જો આપણે આજે જ પાણી બચાવવાના પગલાં ન લઈએ, તો ભવિષ્યમાં પાણીની તંગી હકીકત બની જશે. આ માટે દરેક વ્યક્તિએ પોતાનું યોગદાન આપવું જરૂરી છે.
જળ શક્તિ મંત્રાલય જળ સંરક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વિશ્વ જળ દિવસ પર ‘જળ શક્તિ અભિયાન: કેચ ધ રેઈન – 2025’ લોન્ચ કરશે
આ વર્ષે વિશ્વ જળ દિવસ ભારત સરકાર સમુદાય ભાગીદારી અને નવીન વ્યૂહરચના દ્વારા પાણી સંરક્ષણ અને વ્યવસ્થાપન પર ભાર મૂકે છે.
‘જળ શક્તિ અભિયાન: કેચ ધ રેઈન – 2025’ 148 જિલ્લાઓમાં સમુદાય-નેતૃત્વ હેઠળ જળ સંરક્ષણ અને ટકાઉપણું ચલાવવા માટે પ્રોત્સાહન આપશે
જલ શક્તિ મંત્રાલય, પર્યાવરણ, વન અને આબોહવામાં પરિવર્તન મંત્રાલય તથા હરિયાણા સરકારના સહયોગથી બહુપ્રતિક્ષિત જલ શક્તિ અભિયાન: 22 માર્ચ, 2025, વિશ્વ જળ દિવસ, 2025ના રોજ કેચ ધ રેઇન – 2025 શરૂ કરવા જઈ રહ્યું છે. હરિયાણાના પંચકુલાના તાઉ દેવીલાલ સ્ટેડિયમના બહુહેતુક હોલમાં યોજાનારા આ કાર્યક્રમનો ઉદ્દેશ સામુદાયિક ભાગીદારી અને નવીન વ્યૂહરચનાઓ દ્વારા જળ સંરક્ષણ અને વ્યવસ્થાપન પર ભાર મૂકવાનો છે.
આ અભિયાનનો વિષય “• જળ સંરક્ષણ માટે – સઘન સામુદાયિક જોડાણ તરફ ) જળ સુરક્ષા, વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને જળના રિચાર્જના મહત્ત્વ પર ભાર મૂકે છે, જે જળવાયુ પરિવર્તન અને વધતા જતા જળ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. આ પહેલ દેશભરના 148 જિલ્લાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે, જે જળ સંસાધનોના સ્થાયી વ્યવસ્થાપનને સુનિશ્ચિત કરવામાં સરકારી એજન્સીઓ, સમુદાયો અને હિતધારકો વચ્ચે વધુ સમન્વયને પ્રોત્સાહન આપશે.
આ કાર્યક્રમમાં હરિયાણાનાં મુખ્યમંત્રી શ્રી નાયબ સિંહ સૈની, શ્રી સી. આર. પાટીલ, જલ શક્તિ મંત્રી, શ્રીમતી શ્રુતિ ચૌધરી, સિંચાઈ અને જળ સંસાધન મંત્રી, હરિયાણા સહિત સન્માનનીય મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહેશે.
જળ સંરક્ષણ પર કલાત્મક અભિવ્યક્તિઓ દર્શાવતા ચિત્ર અને શિલ્પ પ્રદર્શનનું ઉદઘાટન.
‘જલ-જંગલ-જનઃ એક પ્રકૃતિ બંધન અભિયાન’, (વોટર-ફોરેસ્ટ-પીપલ: ધ ઇનીક બોન્ડ કેમ્પેઇન)ની શરૂઆત, નદીઓ, ઝરણાઓ અને જંગલો વચ્ચેની ઇકોલોજિકલ લિંકને મજબૂત બનાવવી.
‘મુખ્યમંત્રી જલ સંચય યોજના’ અને હરિયાણા માટે જળ સંસાધન એટલાસનું ઇ-લોન્ચિંગ, જે વૈજ્ઞાનિક જળ સંસાધન વ્યવસ્થાપનને સહાયક બનશે.
પ્રગતિશીલ ખેડૂતો, મહિલાઓ, વોટર યુઝર એસોસિએશન્સ (ડબલ્યુયુએ), ઉદ્યોગો અને એનજીઓને જળ સંરક્ષણમાં તેમના ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન બદલ સન્માનિત કરવા માટે એવોર્ડ સમારંભ.
હરિયાણામાં કોમ્યુનિટી સેનિટરી કોમ્પ્લેક્સ, લિક્વિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ, ગોબરધન પ્રોજેક્ટ અને સોલિડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ શેડ સહિત નવીન જળ વ્યવસ્થાપન પ્રોજેક્ટ્સનું અનાવરણ.
જલ શક્તિ અભિયાનઃ કેચ ધ રેઇન – 2025નો ઉદ્દેશ જળ સંરક્ષણ માટે રાષ્ટ્રવ્યાપી જાગૃતિ અને કામગીરીને વેગ આપવાનો છે, જે ‘हर बूंद अनमोल’ (એવરી ડ્રોપ કાઉન્ટ્સ)નાં વિઝનને સાકાર કરવાનો છે. આ ઝુંબેશમાં તમામ નાગરિકોને નવીન ઉકેલો અને તળિયાની ભાગીદારી દ્વારા ભારતના જળ ભવિષ્યને સુરક્ષિત કરવા માટે હાથ મિલાવવા હાકલ કરવામાં આવી છે.