કેપિટલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સ્કીમ હેઠળ કેન્દ્ર રાજ્યોને વધારાના રૂ. 2,000 કરોડનું વિસ્તરણ કરશે, જેથી તેઓને જૂના વાહનોને સ્ક્રેપ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા તેમજ તેના માટે વ્યક્તિઓને કર રાહતો પ્રદાન કરવામાં આવે.
બજેટ 2022 માં, કેન્દ્ર સરકારે રૂ. 1.05 લાખ કરોડના ખર્ચ સાથે ‘રાજ્યોને મૂડી રોકાણ માટે વિશેષ સહાય’ નામની યોજના શરૂ કરી હતી. યોજના હેઠળ, રાજ્ય સરકારોને મૂડી પ્રોજેક્ટ્સ માટે 50-વર્ષની વ્યાજમુક્ત લોનના સ્વરૂપમાં નાણાકીય સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે. કેન્દ્ર દ્વારા આ જ યોજના હેઠળ રાજ્યોને વધારાના રૂ. 2,000 કરોડ આપવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી તેઓ નિંદિત સરકારી વાહનો અથવા 15 વર્ષથી જૂના વાહનોને સ્ક્રેપ કરવામાં મદદ કરી શકે.
આ સાથે, યોજના હેઠળનો કુલ ખર્ચ હવે રૂ. 1.07 લાખ કરોડથી રૂ. 1.05 લાખ કરોડ જે સરકારે ગયા વર્ષે બજેટમાં ફાળવ્યા હતા. નાણા મંત્રાલયે ડિસેમ્બરમાં રાજ્યોને એક પત્ર મોકલ્યો હતો જેમાં જણાવ્યું હતું કે યોજના હેઠળ રાજ્યો દ્વારા નિર્ધારિત સુધારાઓ સાથે જોડાયેલા પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક નવા ‘રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ’ ક્ષેત્રની પણ ઓળખ કરવામાં આવી છે. અહેવાલ મુજબ, કુલ રૂ. 77,110 કરોડ સરકાર દ્વારા અત્યાર સુધીમાં યોજના હેઠળ મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી રૂ. રાજ્યોને 41,118 કરોડ રૂપિયા જારી કરવામાં આવ્યા છે.
આ યોજનાનો હેતુ રાજ્યોને મૂડીખર્ચ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાનો પણ છે અને તેના માટે રૂ. 80,000 કરોડની રકમ અનામત રાખવામાં આવી છે. વધુમાં, રાજ્યોને ડિજિટાઇઝેશન, શહેરી સુધારા, ખાનગીકરણ અથવા ડિસઇન્વેસ્ટમેન્ટ, ઓપ્ટિકલ ફાઇબર કેબલ પ્રોજેક્ટ્સ અને ગ્રામીણ રસ્તાઓ બનાવવા જેવા સુધારાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે.
વ્હીકલ સ્ક્રેપેજ પોલિસી 2021
આ નીતિની જાહેરાત દેશના કેન્દ્રીય બજેટ 2021-22માં કરવામાં આવી હતી. તે 20 વર્ષ પછી વ્યક્તિગત વાહનો માટે ફિટનેસ પરીક્ષણની જોગવાઈ કરે છે, જ્યારે વ્યવસાયિક વાહનો માટે, 15 વર્ષ પૂર્ણ થયા પછી પરીક્ષણ જરૂરી છે. જો વાહનો ફિટનેસ ટેસ્ટમાં નાપાસ થશે તો તેને સ્ક્રેપ કરવામાં આવશે. બીજી તરફ, પોલિસી વાહનોના માલિકોને તેમના જૂના વાહનોને સ્ક્રેપ કરવા માટે ચોક્કસ લાભો પણ પ્રદાન કરે છે. ઉદાહરણ – નવી નીતિ હેઠળ, કેન્દ્રએ નિર્દેશ આપ્યો છે કે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો જૂના વાહનોને સ્ક્રેપ કર્યા પછી ખરીદવામાં આવતા વાહનો માટે રોડ ટેક્સ પર 25% સુધીની છૂટ લંબાવશે.
શું રોડ ટેક્સમાં મુક્તિ મળશે?
નવી સ્ક્રેપ પોલિસી હેઠળ નવું વાહન ખરીદવા પર 3 વર્ષ સુધી રોડ ટેક્સમાં 25 ટકા સુધીની છૂટ આપવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકારો ખાનગી વાહનો પર 25 ટકા અને વ્યાપારી વાહનો પર 15 ટકા સુધીની છૂટ આપી શકે છે.
સરકારને શું ફાયદો થશે?
જ્યારે લોકો જૂના વાહનોને સ્ક્રેપ કરશે અને નવા વાહનો ખરીદશે, ત્યારે તેનાથી સરકારને વાર્ષિક 40,000 કરોડનો જીએસટી ટેક્સ મળશે. તેનાથી સરકારની આવકમાં પણ વધારો થશે. આ સ્ક્રેપ પોલિસીની મર્યાદમાં 20 વર્ષથી જૂની લગભગ 51 લાખ લાઈટ મોટર વ્હીકલ્સ (LMVs) અને 15 વર્ષથી જૂના અન્ય 34 લાખ LMVs આવશે. આ અંતર્ગત 15 લાખ મધ્યમ અને ભારે મોટર વાહનો પણ આવશે જે 15 વર્ષથી વધુ જૂના છે અને હાલમાં તેમની પાસે ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ નથી. સારી ગુણવત્તા વાળ વાહનો રોડ પર ફરતા થતાં, પ્રદૂષણનો આંક પણ નીચે જશે.
જો ફિટનેસ ટેસ્ટ નિષ્ફળ જાય તો શું થાય?
સરકારે વાહન સ્ક્રેપ પોલિસીને સ્વૈચ્છિક વાહન આધુનિકીકરણ કાર્યક્રમ (VVMP) નામ આપ્યું છે. જો કોઈ વ્યક્તિનું વાહન ફિટનેસ ટેસ્ટમાં નિષ્ફળ જાય તો તેણે પોતાનું વાહન દેશભરમાં 60-70 રજિસ્ટર્ડ સ્ક્રેપ સુવિધાઓમાં જમા કરાવવું પડશે.