ભારતમાં જાહેર આરોગ્ય સેવાઓમાં AIનો સમાવેશ, આરોગ્ય ક્ષેત્ર બનશે વધુ મજબૂત
ભારત સરકારે જાહેર આરોગ્ય સેવાઓમાં કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI)નો સમાવેશ કરીને આરોગ્યસંભાળ ક્ષેત્રમાં મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તન અમલમાં મૂક્યું છે. આ પગલાંનો હેતુ ડોકટરોની અછત દૂર કરવાનો અને સારવારની સુલભતા વધારવાનો છે.
સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રીય ક્ષય રોગ નાબૂદી કાર્યક્રમ, રાષ્ટ્રીય ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી સ્ક્રીનીંગ કાર્યક્રમ તેમજ રોગ દેખરેખ પ્રણાલીમાં AI આધારિત સાધનોનો ઉપયોગ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ ટેકનોલોજીથી આરોગ્ય કર્મચારીઓ, ભલે તેઓ નિષ્ણાત ડોકટર ન હોય, નિદાન પરીક્ષણો અસરકારક રીતે કરી શકે છે. પરિણામે ગંભીર ક્ષય રોગના કેસોમાં 27 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને 4,500થી વધુ સંભવિત રોગચાળાની સમયસર ચેતવણીઓ મળી છે.
આ પરિવર્તનને ઈ-સંજીવની સેવાએ વધુ મજબૂત બનાવ્યું છે. આ ઓનલાઈન પરામર્શ સેવાથી અત્યાર સુધીમાં 282 મિલિયનથી વધુ લોકોને સલાહ અને સારવાર મળી છે. કુપોષણ પર નજર રાખવા માટે પણ ઔદ્યોગિક AI સિસ્ટમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
AI ભારતની આરોગ્યસંભાળ વ્યવસ્થા હવે માત્ર ચેપી રોગો સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમાં કેન્સરની સારવાર, આયુર્વેદ જેવી પરંપરાગત દવાઓનું આધુનિકીકરણ તેમજ રાષ્ટ્રીય એક આરોગ્ય કાર્યક્રમનો સમાવેશ થાય છે.
AI આગામી 16થી 20 ફેબ્રુઆરી દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં ગ્લોબલ સાઉથની પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય AI સમિટ યોજાશે. આ સમિટમાં વિશ્વભરના નેતાઓ, નીતિનિર્માતાઓ, ટેક કંપનીઓ અને નિષ્ણાતો ભાગ લેશે અને AI સંબંધિત નીતિઓ, સંશોધન તેમજ ઉદ્યોગ-જાહેર ભાગીદારી મુદ્દે ચર્ચા કરશે.
માર્ચ 2024માં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ₹10,371.92 કરોડના બજેટ સાથે ભારત AI મિશનને મંજૂરી આપી હતી. આ મિશનનો હેતુ AI દ્વારા દેશના સામાજિક અને આર્થિક વિકાસને વેગ આપવાનો છે. આ અંતર્ગત “ઇન્ડિયા AI એપ્લિકેશન ડેવલપમેન્ટ ઇનિશિયેટિવ” અમલમાં મૂકાઈ રહી છે, જે દેશની મુખ્ય સમસ્યાઓના ટેકનોલોજી આધારિત ઉકેલો વિકસાવવા પર કેન્દ્રિત છે.
સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, AI ટેકનોલોજી આરોગ્યસંભાળની ખાઈને દૂર કરી રહી છે, દવાઓ અને તબીબી સાધનોની ગુણવત્તામાં સુધારો કરી રહી છે અને સારવારને વધુ સસ્તી તથા સુલભ બનાવી રહી છે. દૂરદરાજના વિસ્તારોમાં વહેલા નિદાન અને સચોટ સારવાર માટે AI મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.